Wskaźnik ryzyka HRI 1: co mówią, a czego nie mówią dane UE o ochronie roślin
Według oficjalnego wskaźnika europejskiego ryzyko związane ze środkami ochrony roślin w Holandii spadło od 2012 roku o trzy czwarte. FairGrow przeliczył to na podstawie rzeczywistego zużycia w poszczególnych uprawach. Liczba się zgadza, ale mierzy przede wszystkim coś innego, niż można by sądzić.
Dane dla Holandii
Oficjalny HRI 1 z Eurostatu, przeliczenie FairGrow na danych CBS o zużyciu oraz to samo przeliczenie bez zakazów działających wstecz. Wszystkie serie są indeksowane do 2012 = 100.
Kilogramy razy waga dla grupy
Zharmonizowany wskaźnik ryzyka 1 (HRI 1) określa dyrektywa (UE) 2019/782. Każde państwo członkowskie zgłasza, ile kilogramów substancji czynnej sprzedaje się w ciągu roku. Każda substancja należy do jednej z czterech grup: niskiego ryzyka, zwykła, kwalifikująca się do zastąpienia lub niezatwierdzona (albo już niezatwierdzona).
Kilogramy mnoży się przez wagę: 1 dla niskiego ryzyka, 8 dla zwykłych, 16 dla kwalifikujących się do zastąpienia i 64 dla substancji niezatwierdzonych. Suma jest wskaźnikiem, wyrażonym jako indeks, w którym średnia z lat 2011 do 2013 wynosi 100.
Zakaz liczy się wstecz
Eurostat klasyfikuje każdą substancję według jej obecnego statusu i przelicza z nim całą serię. Substancja, która jest dziś zakazana, liczy się więc z wagą 64 również w 2012 roku, choć wtedy była jeszcze dopuszczona. Niemiecka Federalna Agencja Środowiska (Umweltbundesamt) opisała dokładnie ten efekt w 2023 roku.
Skutek: dopóki substancja jest szeroko stosowana, a potem zostaje zakazana, rok bazowy jest sztucznie zawyżony. Gdy jej stosowanie znika, wskaźnik gwałtownie spada. W Holandii największym przykładem jest mancozeb: najczęściej stosowana substancja w 2012 roku, niezatwierdzona od 2021 roku. Sam mancozeb wyjaśnia ponad 44 z 78 punktów spadku.
Na podstawie zużycia w uprawach, nie sprzedaży
FairGrow korzysta z holenderskiej statystyki zużycia w podziale na uprawy i substancje czynne (CBS StatLine 85130NED, lata badań 2012, 2016, 2020 i 2024) oraz ze statusu substancji z unijnej bazy danych pestycydów. Przy tej samej regule co Eurostat różnimy się od oficjalnej serii o 2 do 4 punktów. Niewielka różnica wynika z tego, że Eurostat liczy sprzedaż na wszystkie zastosowania, a CBS zużycie w rolnictwie.
Jeśli zakaz liczy się dopiero od roku, w którym wchodzi w życie, wskaźnik spada do 59 zamiast do 22. Substancje zakazane dziś wyjaśniają łącznie cały oficjalny spadek. Substancje nadal dopuszczone ważą łącznie w 2024 roku mniej więcej tyle samo co w 2012.
| Rok | Metoda UE na zużyciu CBS | Eurostat HRI 1 | Bez zakazów działających wstecz | kg substancji czynnej |
|---|---|---|---|---|
| 2012 | 100 | 100 | 100 | 5,8 mln |
| 2016 | 96,9 | 101 | 95,2 | 5,6 mln |
| 2020 | 77,1 | 79,2 | 82,2 | 5,0 mln |
| 2024 | 21,8 | 23,8 | 58,8 | 3,9 mln |
Indeks 2012 = 100. Eurostat przeskalowany z 2011-2013 = 100. Rok 2024 jest wstępny. Źródła: Eurostat aei_hri, CBS StatLine 85130NED, unijna baza danych pestycydów.
Czego HRI 1 nie mówi
HRI 1 liczy kilogramy, nie toksyczność. Kilogram siarki waży tyle samo co kilogram silnie działającego insektycydu z tej samej grupy. Środki działające w małych ilościach prawie się więc nie liczą, a substancje potrzebne w dużych ilościach, takie jak olej parafinowy i siarka, dominują obraz.
Wskaźnik nie mówi też nic o powierzchni objętej zabiegiem, terminie ani miejscu zabiegu. Dlatego FairGrow oblicza dla każdego zabiegu również Pesticide Load (PLI): uwzględnia on wpływ każdej substancji na ludzi, dziką przyrodę i środowisko.
Co FairGrow z tym robi
Przy każdej substancji czynnej widzisz, ile jej się zużywa w Holandii, w jakich uprawach i do której grupy HRI należy. Przy środku widzisz, jak często plantatorzy stosują jego substancje w twojej uprawie. Dla każdej uprawy obie serie HRI są pokazane obok siebie, wraz z substancjami, które wyjaśniają spadek, i najczęściej stosowanymi mechanizmami działania.
Dla twoich własnych pól FairGrow porównuje twoje zabiegi ze średnią wszystkich plantatorów tej samej uprawy. Gdy substancja traci dopuszczenie, FairGrow sygnalizuje to następnej nocy.
Źródła: Dyrektywa (UE) 2019/782, Eurostat aei_hri, CBS StatLine 85130NED, Umweltbundesamt (2023).
Czym jest HRI 1?
Zharmonizowany wskaźnik ryzyka 1 z dyrektywy (UE) 2019/782: sprzedane kilogramy substancji czynnej w każdym państwie członkowskim, ważone 1, 8, 16 lub 64 według grupy ryzyka, jako indeks z 2011-2013 = 100.
Dlaczego wskaźnik spada tak mocno?
Bo substancje dziś zakazane ważą dużo we wcześniejszych latach. Gdy ich stosowanie znika, wskaźnik gwałtownie spada. W Holandii sam mancozeb wyjaśnia ponad 44 z 78 punktów spadku.
Czyli nic się nie zmieniło?
Zmieniło się. Zużycie w kilogramach spadło między 2012 a 2024 rokiem o jedną trzecią, a najcięższe substancje zniknęły z rynku. Ale substancje nadal dopuszczone ważą łącznie mniej więcej tyle samo co w 2012 roku.
Czym różni się od PLI?
HRI 1 liczy kilogramy w grupie. Pesticide Load uwzględnia dla każdej substancji toksyczność dla ludzi i dzikiej przyrody oraz zachowanie w środowisku i liczy na hektar i na zabieg.
Na ile wiarygodne jest przeliczenie?
Przy tej samej regule co Eurostat FairGrow różni się od oficjalnej serii o 2 do 4 punktów. W podziale na uprawy CBS utajnia część danych; lata, w których mniej niż 90 procent kilogramów można przypisać do substancji, są oznaczone jako mniej pewne.
Zobacz zużycie w swojej uprawie
Wyszukaj swoją uprawę i zobacz, jakich substancji używają plantatorzy w Holandii, jak zmienia się ryzyko i które mechanizmy działania są stosowane najczęściej.
Otwórz katalog EPPO