Valse meeldauw die je kunt lezen, dankzij Piacenza
Onze meeldauwsignalen voor wijngaarden rekenen met het sporenmodel van de Università Cattolica del Sacro Cuore in Piacenza. Niet elke natte nacht is een infectie: het model telt de sporen die er echt zijn, en hoe lang ze het volhouden.
Het model achter het signaal
Het sporenmodel is gebouwd door onderzoekers die jaren in wijngaarden hebben gemeten hoe valse meeldauw zich echt verspreidt. Wij hebben geen ziektemodel verzonnen. We hebben het hunne nagebouwd uit wat zij openlijk hebben gepubliceerd.
Chiara Brischetto, Federica Bove, Giorgia Fedele en Vittorio Rossi, Università Cattolica del Sacro Cuore, Piacenza
Valse meeldauw (Plasmopara viticola) verspreidt zich in de zomer via sporangia: kleine sporenzakjes die ‘s nachts op bestaande vlekken ontstaan, bij opdrogen loskomen en een nieuw blad alleen infecteren als dat lang genoeg nat blijft. De meeste modellen kijken alleen naar nat blad en temperatuur. Het model uit Piacenza volgt ook de sporen zelf: hoeveel er gevormd worden, hoeveel er overleven als de lucht droog is, en hoeveel er nog over zijn als het gaat regenen.
Het model is in 2021 gepubliceerd in Frontiers in Plant Science en getoetst in drie seizoenen wijngaardproeven, van 2015 tot en met 2017. Het voorspelde 80% van de infecties en 81% van de dagen zonder infectie goed. Als het model zegt dat er geen infectie is, klopte dat in 87% van de gevallen. Dat is precies waar een teler iets aan heeft: een rustige dag is ook echt een rustige dag.
Lees het artikel op frontiersin.org. Het is vrij toegankelijk. Werk je zelf aan ziektemodellen voor de wijnbouw, dan is het werk van deze groep je tijd waard.
Bronvermelding: Brischetto C, Bove F, Fedele G, Rossi V (2021). A weather-driven model for predicting infections of grapevines by sporangia of Plasmopara viticola. Front. Plant Sci. 12: 636607. Staat ook op elke meeldauwkaart in je dashboard.
Seizoen 2026, dezelfde plekken, twee manieren van rekenen
We hebben het hele seizoen 2026 (1 april tot 30 september) opnieuw doorgerekend op negen plekken, met het weer zoals het was. Eerst zoals we het deden: elke natte, regenachtige periode na de eerste infectie telde. Daarna met het sporenmodel. Druif is op elke plek aangenomen, zodat alleen de rekenwijze verschilt.
Rode dagen per seizoen (valse meeldauw, 2026)
| Plek | Land | Alleen natte periode | Sporenmodel, rood | Sporenmodel, oranje |
|---|---|---|---|---|
| Emmeloord | NL | 65 | 24 | 18 |
| Wildervank | NL | 67 | 24 | 17 |
| Lelystad | NL | 66 | 27 | 12 |
| Westmaas | NL | 54 | 22 | 12 |
| Wilhelminadorp | NL | 57 | 23 | 16 |
| Gembloux | BE | 50 | 18 | 16 |
| Beitem | BE | 50 | 12 | 16 |
| Dzoraghbyur | AM | 22 | 4 | 7 |
| Gyumri | AM | 49 | 12 | 19 |
Het verschil zit niet in een strengere drempel. Het zit in de sporen: na een paar droge dagen zijn ze op, en dan is een regenbui daarna geen infectie. De rode dagen vallen nu in de natte weken van juni, augustus en september, en de droge julimaand is vrijwel leeg.
Wat we precies overnamen, en wat we zelf ijkten
Een model uit een artikel naar een platform brengen vraagt keuzes. Deze hebben we gemaakt, en je kunt ze allemaal terugzien in de onderliggende waarden van elke kaart.
Precies overgenomen
Wanneer sporen ontstaan (een vochtige periode van minstens drie uur in de nacht, 10 tot 30 °C), de minimale natte duur voor infectie (2 uur bij 21 °C, niets onder 4 of boven 30,2 °C) en de ernstgrens 0,065 waarboven een infectie voorspeld wordt.
Overleving naar droogte
Hoe lang sporangia het volhouden, komt uit Brischetto e.a. (2020): in verzadigde lucht ruim negen dagen, in droge lucht anderhalve dag. Wij lezen die formule als overlevingsduur; letterlijk als sterfte per uur gelezen, zou hij het omgekeerde van de metingen geven.
Zelf geijkt
Hoeveel sporen er ontstaan en hoe snel ze infecteren, staat in figuren van twee artikelen uit 1988 (Lalancette e.a.) waarvan de getallen niet vrij beschikbaar zijn. We hebben die functies geijkt op de waarden die wel gepubliceerd zijn, zoals 50% sporen na 8 uur bij 20 °C.
Eerst een vlek
Zonder vlekken geen sporen. Het model telt pas vanaf de eerste primaire infectie van het seizoen (de 3-10-regel) of vanaf het moment dat jij meldt dat je meeldauw ziet.
Regen, niet alleen dauw
Zoösporen hebben vrij water nodig en een weermodel schat dauw slecht. Een natte periode telt daarom pas als er minstens 0,2 mm regen in valt. Die grens kun je als beheerder aanpassen.
Kans in plaats van ja of nee
Het artikel geeft ook de kans op een lichte, matige of zware infectie bij elke ernst. Oranje betekent een infectie is mogelijk, rood betekent de kans op infectie is 50% of meer.
Waar je het terugziet
Hetzelfde model, op drie plekken in FairGrow.
De meeldauwkaart
Per perceel de signalen van de afgelopen 48 uur en de komende 72 uur, met de regel “Sporenmodel (Brischetto e.a. 2021)” en een uitleg die je kunt openklappen.
Dag voor dag
Per dag de natte uren, de sporangiadosis, de ernst en de kans op infectie. Geen zwarte doos: je ziet waarom een dag rood is.
Een kaart op het canvas
Het ziekterisico is een waarde in de automatiseringseditor. En op de kaart beantwoord je een waarschuwing met gezien of niet gezien, zodat het model zich aan jouw gewas kan meten.
Het model is getoetst in Italiaanse wijngaarden. In Nederland, België en Armenië is het nog niet vergeleken met wat telers in hun eigen gewas zien. Daarom vragen we bij elke waarschuwing: heb je het gezien? Elk antwoord maakt het signaal voor iedereen beter.
Zie het op je eigen wijngaard
Voeg je perceel toe met druif als teelt, en de meeldauwsignalen verschijnen voor de plek waar je echt teelt.
Maak je vrijblijvende account → Onze belofte →