Risk göstergesi HRI 1: bitki korumaya ilişkin AB rakamları neyi söylüyor, neyi söylemiyor
Resmi Avrupa göstergesine göre Hollanda’da bitki koruma ürünlerinden kaynaklanan risk 2012’den bu yana dörtte üç oranında azaldı. FairGrow bunu her bitkideki gerçek kullanım üzerinden yeniden hesapladı. Rakam doğru, ama çoğunlukla sandığınızdan farklı bir şeyi ölçüyor.
Hollanda rakamları
Eurostat’ın resmi HRI 1 değeri, FairGrow’un CBS kullanım verileri üzerinden yeniden hesaplaması ve geriye dönük yasaklar olmadan aynı yeniden hesaplama. Tüm seriler 2012 = 100 olarak endekslenmiştir.
Kilogram çarpı grup başına bir ağırlık
Harmonised Risk Indicator 1 (HRI 1), Direktif (EU) 2019/782’de düzenlenmiştir. Her üye devlet her yıl kaç kilogram etken madde satıldığını bildirir. Her madde dört gruptan birine girer: düşük riskli, normal, ikame adayı ya da onaylı olmayan (veya artık onaylı olmayan).
Kilogramlar bir ağırlıkla çarpılır: düşük risk için 1, normal için 8, ikame adayları için 16 ve onaylı olmayan maddeler için 64. Toplam göstergeyi verir; gösterge, 2011-2013 ortalaması 100 olacak şekilde bir endeks olarak ifade edilir.
Bir yasak geriye dönük olarak sayılır
Eurostat her maddeyi bugünkü durumuna göre sınıflandırır ve tüm seriyi buna göre yeniden hesaplar. Bugün yasaklı olan bir madde bu yüzden henüz onaylı olduğu 2012’de de 64 ağırlığıyla sayılır. Alman Federal Çevre Ajansı (Umweltbundesamt) tam olarak bu etkiyi 2023’te açıkladı.
Sonuç: bir madde yaygın biçimde kullanılıp sonra yasaklandığında başlangıç yılı yapay olarak yüksek kalır. Kullanımı ortadan kalkınca gösterge keskin biçimde düşer. Hollanda’da bunun en büyük örneği mancozeb’dir: 2012’de en çok kullanılan madde, 2021’den beri onaylı değil. Yalnızca mancozeb, 78 puanlık düşüşün 44 puanından fazlasını açıklıyor.
Satışa değil, bitki başına kullanıma göre
FairGrow, Hollanda’nın bitki ve etken madde başına kullanım istatistiğini (CBS StatLine 85130NED, ölçüm yılları 2012, 2016, 2020 ve 2024) ve AB Pestisit Veritabanı’ndaki madde durumunu kullanır. Eurostat ile aynı kuralla resmi serinin 2 ila 4 puan yakınına geliyoruz. Küçük fark, Eurostat’ın tüm kullanımlara yönelik satışları, CBS’nin ise tarımdaki kullanımı esas almasından kaynaklanıyor.
Bir yasak yalnızca yürürlüğe girdiği yıldan itibaren sayılırsa, gösterge 22 yerine 59’a düşer. Bugün yasaklı olan maddeler birlikte resmi düşüşün tamamını açıklıyor. Hâlâ onaylı olan maddeler 2024’te toplamda 2012’dekiyle yaklaşık aynı ağırlıkta.
| Yıl | CBS kullanımında AB yöntemi | Eurostat HRI 1 | Geriye dönük yasak olmadan | kg etken madde |
|---|---|---|---|---|
| 2012 | 100 | 100 | 100 | 5,8 milyon |
| 2016 | 96,9 | 101 | 95,2 | 5,6 milyon |
| 2020 | 77,1 | 79,2 | 82,2 | 5,0 milyon |
| 2024 | 21,8 | 23,8 | 58,8 | 3,9 milyon |
Endeks 2012 = 100. Eurostat, 2011-2013 = 100 bazından yeniden ölçeklendi. 2024 geçicidir. Kaynaklar: Eurostat aei_hri, CBS StatLine 85130NED, AB Pestisit Veritabanı.
HRI 1’in size söylemedikleri
HRI 1 toksisiteyi değil kilogramı sayar. Bir kilogram kükürt, aynı gruptaki çok güçlü bir insektisitin bir kilogramıyla aynı ağırlıktadır. Küçük miktarlarda etki eden ürünler bu yüzden neredeyse hiç sayılmaz; parafin yağı ve kükürt gibi büyük miktarlarda gereken maddeler ise tabloya hâkim olur.
Gösterge ayrıca işlem gören alan, ilaçlamanın zamanı ya da yeri hakkında hiçbir şey söylemez. Bu yüzden FairGrow her ilaçlama için Pesticide Load (PLI) değerini de hesaplar: bu değer her maddenin insanlar, yaban hayatı ve çevre üzerindeki etkisine bakar.
FairGrow bununla ne yapıyor
Her etken madde için Hollanda’da ne kadar kullanıldığını, hangi bitkilerde kullanıldığını ve hangi HRI grubuna girdiğini görürsünüz. Bir ürün için yetiştiricilerin onun maddelerini sizin bitkinizde ne sıklıkla kullandığını görürsünüz. Her bitki için iki HRI serisi yan yana gösterilir; düşüşü açıklayan maddeler ve en sık kullanılan etki grupları da birlikte.
Kendi parselleriniz için FairGrow ilaçlamalarınızı aynı bitkiyi yetiştiren tüm üreticilerin ortalamasıyla karşılaştırır. Bir madde onayını kaybettiğinde FairGrow bunu ertesi gece bildirir.
Kaynaklar: Direktif (EU) 2019/782, Eurostat aei_hri, CBS StatLine 85130NED, Umweltbundesamt (2023).
HRI 1 nedir?
Direktif (EU) 2019/782’deki Harmonised Risk Indicator 1: üye devlet başına satılan etken madde kilogramları, risk grubuna göre 1, 8, 16 veya 64 ile ağırlıklandırılır ve 2011-2013 = 100 olan bir endeks olarak ifade edilir.
Gösterge neden bu kadar sert düşüyor?
Çünkü bugün yasaklı olan maddeler önceki yıllarda ağır basıyor. Kullanımları ortadan kalkar kalkmaz gösterge keskin biçimde düşer. Hollanda’da yalnızca mancozeb, 78 puanlık düşüşün 44 puanından fazlasını açıklıyor.
Yani hiçbir şey değişmedi mi?
Değişti. Kilogram cinsinden kullanım 2012 ile 2024 arasında üçte bir azaldı ve en ağır maddeler piyasadan çekildi. Ama hâlâ onaylı olan maddeler toplamda 2012’dekiyle yaklaşık aynı ağırlıkta.
PLI’dan farkı ne?
HRI 1 grup başına kilogram sayar. Pesticide Load ise her maddenin insanlara ve yaban hayatına toksisitesine ve çevredeki davranışına bakar; hektar başına ve ilaçlama başına hesaplar.
Yeniden hesaplama ne kadar güvenilir?
Eurostat ile aynı kuralla FairGrow resmi serinin 2 ila 4 puan yakınına geliyor. CBS bitki bazında bazı rakamları gizli tutar; kilogramların yüzde 90’ından azının bir maddeye atanabildiği yıllar daha az kesin olarak işaretlenir.
Bitkinizdeki kullanımı görün
Bitkinizi arayın ve Hollanda’daki yetiştiricilerin hangi maddeleri kullandığını, riskin nasıl geliştiğini ve hangi etki gruplarının en sık kullanıldığını görün.
EPPO dizinini açın