Pesticidebelasting: zo weegt FairGrow de impact van elke bespuiting
Niet elke liter gewasbeschermingsmiddel weegt even zwaar. De pesticidebelasting zet een getal op wat een middel doet met mensen, met de natuur en met bodem en water. Zo vergelijk je bespuitingen op meer dan alleen de dosis.
Drie vragen voor elke werkzame stof
De Pesticide Load (PL) stelt drie vragen over elke werkzame stof in een middel. Hoe schadelijk is het middel voor wie spuit? Hoe giftig is de stof voor vogels, bijen, vissen, regenwormen en waterplanten? En hoe gedraagt de stof zich in het milieu: breekt hij snel af, hoopt hij zich op in vis, komt hij in het grondwater?
Elk antwoord wordt een eigen belasting: de gezondheidsbelasting (HL), de ecotoxicologische belasting (TL) en de milieugedragbelasting (FL). Samen vormen ze de pesticidebelasting. FairGrow toont de drie delen altijd ook apart, want een hoog getal betekent iets anders als het van bijen komt dan als het van grondwater komt.
Elke eigenschap wordt gemeten tegen een referentiestof
De Deense methode vergelijkt elke eigenschap met een referentiewaarde: de waarde van de stof die bij de start van de methode in 2007 de hoogste toegelaten belasting had. Een stof die tien keer minder giftig is voor vis dan die referentie, krijgt een tiende van de visscore.
Die score gaat vervolgens maal een gewicht. Korte-termijneffecten op vis en watervlooien wegen 30, op bijen 100, op algen en waterplanten 3. Persistentie in de bodem en ophoping in vis wegen 2,5, uitspoeling naar grondwater 20. Die gewichten staan in de Deense wet, FairGrow kiest ze niet zelf.
Van één stof naar de belasting van je perceel
Een middel bevat vaak meer dan één werkzame stof. FairGrow vermenigvuldigt de belasting van elke stof met het gehalte in het middel, telt de stoffen op en telt de gezondheidsbelasting van het etiket erbij. Dat geeft de belasting per kilo of liter middel.
Vermenigvuldig dat met de dosis die je per hectare spoot en je hebt de belasting van één bespuiting. Tel alle bespuitingen op een perceel in een seizoen op en je hebt de pesticidebelasting per hectare voor dat perceel. FairGrow rekent dit automatisch uit voor elke bespuiting die je vastlegt in de teeltregistratie.
Waarom de Deense methode
Denemarken gebruikt de Pesticide Load sinds 2013 als basis voor zijn heffing op gewasbeschermingsmiddelen: hoe hoger de belasting, hoe hoger de heffing. De methode is wetenschappelijk beschreven door Kudsk, Jørgensen en Ørum (2018, Land Use Policy 70:384-393) en vastgelegd in de Deense wet. Elke referentiewaarde, elk gewicht en elke gezondheidsscore die FairGrow gebruikt, komt uit die wet (LBK nr. 595 van 29 april 2020, bijlage 1).
We kozen hem omdat hij openbaar is, al ruim tien jaar in gebruik is en reproduceerbaar is: iedereen kan onze getallen met dezelfde regels narekenen. FairGrow volgt de Deense regels tot en met de uitzonderingen, ook die voor middelen die alleen in gesloten kassen zijn toegelaten. Daarvoor staan de ecotoxicologische en de milieugedragbelasting op nul, omdat het middel niet in het milieu buiten komt; de gezondheidsbelasting voor wie spuit blijft.
Waar de cijfers vandaan komen
De eigenschappen van elke stof komen van de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA): uit haar beoordelingsconclusies en uit haar database OpenFoodTox. Commerciële databanken gebruiken we niet. Elke waarde is twee keer onafhankelijk uitgelezen en elk getal is terug te voeren op de pagina van het EFSA-document waar het vandaan komt. Waar twee uitlezingen verschilden, besliste de oorspronkelijke tabel.
De gezondheidsscores komen uit de gevarenzinnen (H-zinnen) op het etiket van het middel, zoals ze in het nationale middelenregister staan. Bron: EFSA.
Een voorbeeldseizoen
Drie bespuitingen op één perceel: een fungicide, een insecticide en nog een fungicide. Doorgerekend met de middelen zoals ze in het register staan.
| Middel | Dosis | Ecotoxiciteit | Milieugedrag | Milieubelasting |
|---|---|---|---|---|
| Switch | 1,0 kg/ha | 0,25 | 0,67 | 0,93 |
| Tracer | 0,2 L/ha | 6,41 | 0,02 | 6,44 |
| Luna Privilege | 0,75 L/ha | 0,04 | 1,62 | 1,67 |
| Seizoen, milieudeel | 6,71 | 2,32 | 9,03 |
Het insecticide weegt hier het zwaarst, vooral door het effect op bijen en waterorganismen. Het tweede fungicide scoort vooral op milieugedrag, omdat de werkzame stof lang in de bodem blijft. De gezondheidsbelasting komt nog bovenop deze getallen.
Eerlijk over wat ontbreekt
Voor sommige stoffen heeft EFSA nog geen conclusie gepubliceerd, of was een proef niet verplicht. FairGrow vult een gat nooit met nul. Een ontbrekende eigenschap telt gewoon niet mee en de uitkomst krijgt het label onvolledig, zodat je ziet dat de echte belasting hoger kan zijn.
Waar EFSA alleen een grens noemt, bijvoorbeeld dat een bijendosis boven 100 microgram geen schade gaf, rekent FairGrow met die grens. Dat schat de belasting iets te hoog in, en dat is de voorzichtige kant.
Wat is pesticidebelasting?
Een getal dat uitdrukt hoeveel een gewasbeschermingsmiddel per kilo of liter de gezondheid, de natuur en het milieu belast, volgens de Deense methode. Per hectare is het de belasting van het middel maal de dosis.
Is een lagere pesticidebelasting altijd beter?
Voor het milieu en voor wie spuit wel. Maar vergelijk middelen die hetzelfde werk doen: een middel dat drie bespuitingen nodig heeft, kan over het seizoen hoger uitkomen dan een zwaarder middel dat je één keer gebruikt.
Waarom toont FairGrow drie delen?
Omdat ze op verschillende risico’s wijzen. Een hoge ecotoxicologische belasting vraagt om zorg voor bijen en water, een hoge milieugedragbelasting om zorg voor bodem en grondwater, een hoge gezondheidsbelasting om beschermende kleding.
Wat betekent onvolledig?
Van minstens één stof in het middel ontbreekt een eigenschap in de EFSA-gegevens. Die eigenschap telt niet mee, dus de echte belasting kan hoger zijn dan wat je ziet.
Welke stoffen zijn al doorgerekend?
We zijn begonnen met de 59 stoffen die in de Nederlandse tuinbouw het meest worden gebruikt. Daarvan hebben er nu 57 een belasting. Boscalid en deltamethrin volgen zodra EFSA haar conclusie publiceert.
Zie de belasting van je eigen bespuitingen
Leg je bespuitingen vast in de teeltregistratie en FairGrow rekent de pesticidebelasting uit per perceel en per seizoen.
Open de teeltregistratie