Bomen in de stad: hoe ze groeien, hoe lang ze leven en wat ze verkoelen
Van elke 100 geplante straatbomen staan er na 20 jaar naar verwachting nog 39 tot 46. Per 5 jaar na aanplant, bij lage sterfte (Hilbert e.a. 2019).
Een stadsboom staat vrij, in de warmte en vaak in verharding. FairGrow rekent per boom hoe hij groeit met de verharding, de wortelruimte en de schaduw van gebouwen die jij opgeeft, hoeveel water hij verdampt en hoeveel warmte hij daarmee aan de straat onttrekt. Daarnaast hoe lang hij naar verwachting meegaat.
Van de standplaats naar groei, koeling en levensduur
Links wat de standplaats bepaalt en wat FairGrow al weet. In het midden rekent een eigen procesmodel per dag. Rechts staat wat dat voor de straat betekent.
Wat erin gaat
- 🌡️ Weer per dag
- 🟫 Bodem
- 🧱 Verharding en wortelruimte
- 🏢 Schaduw van gebouwen
- 🗂️ Bomenkadasters
- 🌳 Gemeentebomen
Wat je eruit haalt
- 📏 Diameter en kroon
- 💧 Verdamping en koeling
- ⏳ Levensduur
- 📉 Overleving van een aanplant
Een eigen model voor één boom in de straat
Koeling is de warmte die de boom met verdampen aan de lucht onttrekt: 0,68 kWh per liter. Voor een plataan van 50 cm in München rekent FairGrow ongeveer 18.700 kWh per jaar; het Duitse model CityTree komt op 16.570 kWh per zomer.
- Verharding, wortelruimte, schaduw en extra stadswarmte zelf in te vullen
- 33 soorten geijkt, relatieve afwijking meestal rond 10 procent
- Snoei als handeling in het beheer
Hoe lang leeft een stadsboom?
Op straat haalt een plataan 60 tot 100 jaar, een winterlinde of Amerikaanse eik 50 tot 100 jaar en een sierappel 20 tot 40 jaar (Balder e.a. 1997). Roloff (2013) schat dat een stadsboom ongeveer de helft van zijn mogelijke leeftijd haalt en een straatboom een kwart.
FairGrow toont die getallen per soort apart, met bron, en geeft nooit één gemiddelde: een paar oude bomen trekken dat omhoog, terwijl de helft van een aanplant al veel eerder weg is.
Wat FairGrow al van de soort weet
Bij elke soort zie je een foto met maker en licentie, hoeveel bomen gemeenten er al hebben staan, de hoogte en kroon bij 30 jaar en ouder per stad, de plagen uit EPPO en de levensduurklasse.
Wat de module voor je stadsboom uitrekent
Per boom, met bron en label.
Diameter en kroon
Per jaar, met de kroonprojectie die laat zien wanneer de boom tegen gevels en kabels aankomt.
Verdamping
Liters water per jaar, en hoeveel dagen de boom droogtestress heeft.
Koeling
De warmte die de boom met verdampen aan de straat onttrekt.
Levensduur
Per soort als bereik voor straat en voor park en tuin.
Overleving
Hoeveel van een aanplant er na een aantal jaren nog staat.
Snoei
Wat snoei doet met kroon en groei.
De bronnen achter deze pagina
Elk gegeven in de module staat met zijn volledige bron in het scherm.
Bomenkadasters van vijf Europese steden
Stamomtrek per leeftijdsklasse en kroon van tienduizenden straatbomen.
Chojnacky, Heath en Jenkins 2014
Van biomassa naar stamdiameter per familie.
FAO-56 (Allen e.a. 1998)
Referentieverdamping en waterstress.
Rötzer e.a. 2021; Pace e.a. 2021
Verharding, bladoppervlak en verdamping van stadsbomen.
Balder 1997, Roloff 2013 en 2016
Haalbare leeftijd op straat en klassen van levensduur.
Hilbert e.a. 2019; Roman en Scatena 2011
Sterfte van straatbomen na aanplant.
Vragen die we krijgen
Waarom geen gemiddelde levensduur?
Omdat een gemiddelde misleidt. Een paar oude bomen trekken het omhoog, terwijl de helft van een aanplant al veel eerder weg is. Daarom zie je een bereik per standplaats en de overleving van een aanplant.
Hoe nauwkeurig is de groei?
Op de vijf steden waarop het model is geijkt, wijkt de stamdiameter per soort meestal rond 10 procent af. Wijkt jouw standplaats sterk af, dan is de uitkomst minder zeker; dat zie je in het label.
Telt schaduw mee in de koeling?
Nee. De koeling is alleen de warmte die de boom met verdampen onttrekt. Schaduw komt daar nog bij.
Kan ik de gegevens van mijn gemeente gebruiken?
Ja. Eigen metingen van diameter of hoogte maken de uitkomst scherper, en open bomenregisters gebruikt FairGrow al.
Reken het uit voor je eigen bomen
Open de groeiverwachting in bosbeheer, kies een stadsboom en vul verharding, wortelruimte en schaduw in.
