Kennisbank

Bomen in de stad: hoe ze groeien, hoe lang ze leven en wat ze verkoelen

Geijkt op Europese bomenkadastersLevensduur als bereik, nooit één getalKoeling in kWh per jaar

Van elke 100 geplante straatbomen staan er na 20 jaar naar verwachting nog 39 tot 46. Per 5 jaar na aanplant, bij lage sterfte (Hilbert e.a. 2019).

Een stadsboom staat vrij, in de warmte en vaak in verharding. FairGrow rekent per boom hoe hij groeit met de verharding, de wortelruimte en de schaduw van gebouwen die jij opgeeft, hoeveel water hij verdampt en hoeveel warmte hij daarmee aan de straat onttrekt. Daarnaast hoe lang hij naar verwachting meegaat.

Hoe het samenhangt

Van de standplaats naar groei, koeling en levensduur

Links wat de standplaats bepaalt en wat FairGrow al weet. In het midden rekent een eigen procesmodel per dag. Rechts staat wat dat voor de straat betekent.

Wat erin gaatWat je eruit haaltStadsboomper boom en per dag🌡️Weer per dag🟫Bodem🧱Verharding en wortelruimte🏢Schaduw van gebouwen🗂️Bomenkadasters🌳Gemeentebomen📏Diameter en kroon💧Verdamping en koeling⏳Levensduur📉Overleving van een aanplant

Wat erin gaat

  • 🌡️ Weer per dag
  • 🟫 Bodem
  • 🧱 Verharding en wortelruimte
  • 🏢 Schaduw van gebouwen
  • 🗂️ Bomenkadasters
  • 🌳 Gemeentebomen

Wat je eruit haalt

  • 📏 Diameter en kroon
  • 💧 Verdamping en koeling
  • ⏳ Levensduur
  • 📉 Overleving van een aanplant
Groei per dag

Een eigen model voor één boom in de straat

Koeling is de warmte die de boom met verdampen aan de lucht onttrekt: 0,68 kWh per liter. Voor een plataan van 50 cm in München rekent FairGrow ongeveer 18.700 kWh per jaar; het Duitse model CityTree komt op 16.570 kWh per zomer.

  • Verharding, wortelruimte, schaduw en extra stadswarmte zelf in te vullen
  • 33 soorten geijkt, relatieve afwijking meestal rond 10 procent
  • Snoei als handeling in het beheer
1Per dag: hoeveel licht de kroon vangt, ook in de schaduw van gebouwen.
verhardonverhardverhard
2Regen bereikt de wortels alleen via het onverharde deel.
warmte0,68 kWh per liter
3Wat de boom verdampt, onttrekt warmte aan de straat.
diameterBerlijnWenenKeulenAmsterdamZürich
4Groei van stam en kroon, geijkt op de bomenkadasters van vijf steden.
Levensduur

Hoe lang leeft een stadsboom?

Op straat haalt een plataan 60 tot 100 jaar, een winterlinde of Amerikaanse eik 50 tot 100 jaar en een sierappel 20 tot 40 jaar (Balder e.a. 1997). Roloff (2013) schat dat een stadsboom ongeveer de helft van zijn mogelijke leeftijd haalt en een straatboom een kwart.

FairGrow toont die getallen per soort apart, met bron, en geeft nooit één gemiddelde: een paar oude bomen trekken dat omhoog, terwijl de helft van een aanplant al veel eerder weg is.

Haalbare leeftijd op straatPlataan60-100Linde, eik50-100Sierappel20-40050100jaarVan 100 geplante straatbomenbij aanplant: 100na 20 jaar: 39 tot 46 staan nog
Levensduur als bereik per soort (Balder e.a. 1997), en hoeveel van een aanplant blijft staan (Hilbert e.a. 2019).
Per soort

Wat FairGrow al van de soort weet

Bij elke soort zie je een foto met maker en licentie, hoeveel bomen gemeenten er al hebben staan, de hoogte en kroon bij 30 jaar en ouder per stad, de plagen uit EPPO en de levensduurklasse.

foto met maker en licentieGewone plataansoortkaart in FairGrowbijna 70.000gemeentebomenhoogte en kroonper stadplagenuit EPPOlevensduur-klasse
Zo bouwt de soortkaart zich op; elk onderdeel met zijn bron.
Wat je ziet

Wat de module voor je stadsboom uitrekent

Per boom, met bron en label.

📏

Diameter en kroon

Per jaar, met de kroonprojectie die laat zien wanneer de boom tegen gevels en kabels aankomt.

💧

Verdamping

Liters water per jaar, en hoeveel dagen de boom droogtestress heeft.

🌬️

Koeling

De warmte die de boom met verdampen aan de straat onttrekt.

⏳

Levensduur

Per soort als bereik voor straat en voor park en tuin.

📉

Overleving

Hoeveel van een aanplant er na een aantal jaren nog staat.

✂️

Snoei

Wat snoei doet met kroon en groei.

Waar de gegevens vandaan komen

De bronnen achter deze pagina

Elk gegeven in de module staat met zijn volledige bron in het scherm.

IJking

Bomenkadasters van vijf Europese steden

Stamomtrek per leeftijdsklasse en kroon van tienduizenden straatbomen.

Allometrie

Chojnacky, Heath en Jenkins 2014

Van biomassa naar stamdiameter per familie.

Water

FAO-56 (Allen e.a. 1998)

Referentieverdamping en waterstress.

Stad

Rötzer e.a. 2021; Pace e.a. 2021

Verharding, bladoppervlak en verdamping van stadsbomen.

Levensduur

Balder 1997, Roloff 2013 en 2016

Haalbare leeftijd op straat en klassen van levensduur.

Overleving

Hilbert e.a. 2019; Roman en Scatena 2011

Sterfte van straatbomen na aanplant.

FAQ

Vragen die we krijgen

Waarom geen gemiddelde levensduur?

Omdat een gemiddelde misleidt. Een paar oude bomen trekken het omhoog, terwijl de helft van een aanplant al veel eerder weg is. Daarom zie je een bereik per standplaats en de overleving van een aanplant.

Hoe nauwkeurig is de groei?

Op de vijf steden waarop het model is geijkt, wijkt de stamdiameter per soort meestal rond 10 procent af. Wijkt jouw standplaats sterk af, dan is de uitkomst minder zeker; dat zie je in het label.

Telt schaduw mee in de koeling?

Nee. De koeling is alleen de warmte die de boom met verdampen onttrekt. Schaduw komt daar nog bij.

Kan ik de gegevens van mijn gemeente gebruiken?

Ja. Eigen metingen van diameter of hoogte maken de uitkomst scherper, en open bomenregisters gebruikt FairGrow al.

Reken het uit voor je eigen bomen

Open de groeiverwachting in bosbeheer, kies een stadsboom en vul verharding, wortelruimte en schaduw in.

✓

Bedankt!

We hebben je aanvraag ontvangen en nemen snel contact op.

➤ Binnen 1 werkdag persoonlijk contact

➤ Een voorstel dat past bij jouw situatie