Umuzigo w’imiti yica udukoko: ingene FairGrow ipima ingaruka za buri kwamisha

Si litiro yose y’umuti wo gukingira ibiterwa ifise uburemere bungana. Pesticide Load (umuzigo w’imiti yica udukoko) ishira igiharuro ku vyo umuti ukorera abantu, ibikoko vyo mu gasozi, hamwe n’ivu n’amazi, ku buryo ushobora kugereranya ukwamisha imiti ku birenze igipimo gusa.

Raba umuti Ubibone mu Gaciro k’umwimbu

Uburyo

Ibibazo bitatu kuri buri kintu gikora

Pesticide Load (PL) ibaza ibibazo bitatu kuri buri kintu gikora kiri mu muti. Umuti ugira ingaruka mbi zingana iki ku muntu awamisha? Ikintu gikora gifise ubumara bungana iki ku nyoni, inzuki, amafi, inyo zo mu ivu n’ibimera vyo mu mazi? Kandi kigenda gute mu bidukikije: kibora vuba, kirundarundana mu mafi, gishika mu mazi yo munsi y’ivu?

Inyishu yose ihinduka umuzigo wayo bwite: umuzigo ku magara (HL), umuzigo w’ubumara ku bidukikije (TL) n’umuzigo w’ingene kigenda mu bidukikije (FL). Biteranijwe biba Pesticide Load. FairGrow yama yerekana kandi ivyo bice bitatu ukwavyo, kuko igiharuro kinini gisigura ikindi kintu iyo kivuye ku nzuki kuruta iyo kivuye ku mazi yo munsi y’ivu.

Kugereranya n’ikibi kuruta

Kamere yose ipimwa ugereranije n’ikintu c’icitegererezo

Uburyo bwa Danemark bugereranya kamere yose n’agaciro k’icitegererezo: agaciro k’ikintu cari gifise umuzigo munini kuruta mu vyemewe igihe ubwo buryo bwatangura mu 2007. Ikintu gifise ubumara ku mafi buri munsi incuro cumi y’ubw’ico citegererezo kironka igice kimwe kuri cumi c’amanota y’amafi.

Ayo manota aca akubwa n’uburemere. Ingaruka z’igihe gito ku mafi no ku dukoko dutoduto two mu mazi zifise uburemere 30, ku nzuki 100, ku malge n’ibimera vyo mu mazi 3. Kuguma igihe kirekire mu ivu no kwirundarunda mu binyabuzima bifise uburemere 2,5, kwinjira mu mazi yo munsi y’ivu 20. Ubwo buremere bushingwa n’amategeko ya Danemark, si FairGrow ibushinga.

Kuva ku kintu gushika ku murima

Kuva ku kintu kimwe gushika ku muzigo w’umurima wawe

Umuti kenshi urimwo ikintu gikora kirenze kimwe. FairGrow ikuba umuzigo wa buri kintu n’ingano yaco mu muti, igateranya ibintu, kandi ikongerako umuzigo ku magara uri ku kirango c’umuti. Ivyo bitanga umuzigo kuri kilo canke litiro y’umuti.

Kuba ivyo n’igipimo wamishije kuri hegitari, uronka umuzigo w’ukwamisha rimwe. Teranya ukwamisha kwose ku murima umwe mu gihe kimwe c’uburimyi, uronka Pesticide Load kuri hegitari y’uwo murima. FairGrow ibiharura ubwayo kuri buri kwamisha wanditse mu gitabo c’uburimyi.

Kubera iki uburyo bwa Danemark

Danemark ikoresha Pesticide Load kuva mu 2013 nk’ishingiro ry’ikori ryayo ku miti yica udukoko: uko umuzigo uduga, ni ko n’ikori riduga. Ubwo buryo bwasiguwe mu buryo bw’ubuhinga na Kudsk, Jørgensen na Ørum (2018, Land Use Policy 70:384-393) kandi bwashizwe mu mategeko ya Danemark. Agaciro k’icitegererezo kose, uburemere bwose n’amanota y’amagara yose FairGrow ikoresha biva muri ayo mategeko (LBK no. 595 yo ku wa 29 Ndamukiza 2020, Umugereka wa 1).

Twabuhisemwo kuko ari ubwa bose, bumaze imyaka irenga cumi bukoreshwa kandi bushobora gusubirwamwo: umuntu wese arashobora gusubira guharura ibiharuro vyacu akoresheje amategeko amwe. FairGrow ikurikiza amategeko ya Danemark gushika no ku bidasanzwe, harimwo n’ikijanye n’imiti yemewe gusa mu mazu y’ibiterwa afunze. Kuri iyo miti, umuzigo w’ubumara ku bidukikije n’umuzigo w’ingene kigenda bishirwa kuri zeru, kuko umuti udashika mu bidukikije vyo hanze; umuzigo ku magara y’uwamisha wo uguma.

Aho ibiharuro biva

Kamere za buri kintu ziva ku Kigo c’Uburaya gishinzwe umutekano w’ibifungurwa (EFSA): mu myanzuro y’isuzuma ry’impuguke no mu bubiko bwayo bw’amakuru OpenFoodTox. Ntidukoresha ububiko bw’amakuru bw’ubudandaji. Agaciro kose gasomwa kabiri, ukwako, kandi igiharuro cose gikurikiranwa gushika ku rupapuro rw’icandiko ca EFSA cavuyemwo. Aho isoma rimwe ritandukanye n’irindi, imbonerahamwe y’umwimerere ni yo yafashe ingingo.

Amanota y’amagara ava mu mvugo z’akaga (interuro H) ziri ku kirango c’umuti, nk’uko ziri mu gitabo c’igihugu c’imiti. Isoko: EFSA.

Igihe c’uburimyi c’akarorero

Ukwamisha gatatu ku murima umwe: umuti w’uduhumyo, umuti w’udukoko n’uwa kabiri w’uduhumyo. Vyaharuwe n’imiti nk’uko iri mu gitabo.

Umuti	Igipimo	Ubumara	Ingene kigenda	Umuzigo ku bidukikije
Switch	1,0 kg/ha	0,25	0,67	0,93
Tracer	0,2 L/ha	6,41	0,02	6,44
Luna Privilege	0,75 L/ha	0,04	1,62	1,67
Igihe c’uburimyi, igice c’ibidukikije		6,71	2,32	9,03

Umuti w’udukoko ni wo uremereye kuruta hano, cane cane kubera ingaruka zawo ku nzuki no ku binyabuzima vyo mu mazi. Umuti wa kabiri w’uduhumyo uronka amanota cane cane ku ngene kigenda, kuko ikintu cawo gikora kiguma igihe kirekire mu ivu. Imizigo ku magara yongerwa hejuru y’ivyo biharuro.

Tuvugisha ukuri ku bibuze

Ku bintu bimwe EFSA ntirasohora umwanzuro, canke igerageza ntiryasabwe. FairGrow ntiyigera yuzuza icuho na zeru. Kamere ibuze ntiharurwa gusa, kandi inyishu igira ikimenyetso kituzuye, ku buryo ubona ko umuzigo nyawo ushobora kuba munini kuruta.

Aho EFSA ivuga urugero ntarengwa gusa, nk’akarorero ko igipimo c’inzuki kirenga mikorogarama 100 kitagize ico conona, FairGrow iharura ikoresheje urwo rugero. Ivyo bigereranya umuzigo hejuru gato y’uko uri, kandi ni ho ku ruhande rwo kwiyubara.

FAQ

Pesticide Load ni iki?

Ni igiharuro kigaragaza ingene umuti wo gukingira ibiterwa uremereza amagara y’abantu, ibikoko vyo mu gasozi n’ibidukikije kuri kilo canke litiro, hakurikijwe uburyo bwa Danemark. Kuri hegitari ni umuzigo w’umuti ukubye n’igipimo.

Pesticide Load nto yama ari nziza kuruta?

Ku bidukikije no ku muntu awamisha, ego. Ariko gereranya imiti ikora igikorwa kimwe: umuti ukenera kwamishwa gatatu ushobora gushika hejuru mu gihe c’uburimyi kuruta umuti uremereye ukoreshwa rimwe gusa.

Kubera iki FairGrow yerekana ibice bitatu?

Kuko vyerekana ingorane zitandukanye. Umuzigo munini w’ubumara usaba kwitwararika inzuki n’amazi; umuzigo munini w’ingene kigenda usaba kwitwararika ivu n’amazi yo munsi y’ivu; umuzigo munini ku magara usaba ibikoresho vyo kwikingira.

Kituzuye bisigura iki?

Nibura kamere imwe y’ikintu kiri mu muti ibuze mu makuru ya EFSA. Iyo kamere ntiharurwa, rero umuzigo nyawo ushobora kuba munini kuruta uwerekanwa.

Ni ibihe bintu vyaharuwe?

Twatanguye n’ibintu 59 bikoreshwa cane mu burimyi bw’imboga n’amashurwe mu Buholandi. Muri vyo, 57 ubu bifise umuzigo. Boscalid na deltamethrin bizokurikira EFSA ikimara gusohora umwanzuro wayo.